English French German Spain Italian Dutch Russian Portuguese Japanese Korean Arabic Chinese Simplified

10.21.2011

Η ορατή και η αόρατη βία (μέρος β')

Είναι γεγονός πως είναι αποτρόπαιο να βιώνει ο σύγχρονος άνθρωπος βία γύρω του και μάλιστα στην καθημερινότητά του.  Όμως εγώ θα συνεχίσω και σε αυτό το άρθρο να σας πω για τη άλλη βία, την αόρατη, που κρύβεται περίτεχνα μάλιστα στις σύγχρονες κοινωνικές δομές και συγκαλύπτεται ως σαν να μην υφίστατο καθόλου. Ο σπόρος της βίας αυτής στέκεται στις ανισότητες και σε μηχανισμούς εξουσίας και δύναμης που είναι φτιαγμένοι ώστε η αόρατη αυτή βία να κρατά τις ισορροπίες με τρόπο που να εξυπηρετούν συγκεκριμένα συμφέροντα. 

Πίσω από την ορατή βία, υπάρχουν χρόνια ολόκληρα αόρατης βίας, κακοποίησης, απορρόφησης «επιλογών» διαφορετικών από εκείνων του ατόμου, που μεταβολίζονται αθόρυβα σε ένα μείγμα εκρηκτικό που ζητά απεγνωσμένα διέξοδο. Είναι η βία που στα αρχικά της στάδια εκδηλώνεται ως παθητικότητα ή ως μηχανική [αντι]δράση και ως ψευδαίσθηση δήθεν «επιλογής». Υπό αυτή την έννοια είναι επικίνδυνη γιατί είναι πιθανό να πάρει συγκρουσιακή μορφή. Και είναι γεγονός ότι η βία του Δυτικού κόσμου  η οποία στοχεύει στον καθημερινό «λιθοβολισμό» και «ακρωτηριασμό» της σκέψης και τις κριτικής ικανότητας, είναι περισσότερο εγκληματική από τη βία που εκδηλώνεται σε πολλές χώρες της Ανατολής. Είναι παρούσα και αόρατη στους καταναγκασμούς του mainstream, στον δίχως νόημα καταναλωτισμό που βασίζεται στη δημιουργία ψευδών αναγκών, στην ίδια την εκπαίδευση που είναι σχεδιασμένη με τρόπο ώστε να μην υπάρχει χώρος για αντιρρήσεις, αντιδράσεις και αντιστάσεις.

Τολμώ να πω πως η παιδεία μας σε πολλά σημεία είναι πολύ πιο βίαιη και εγκληματική από τη χειρότερη μορφή βίας. Γιατί στην εκπαίδευση σχηματοποιούνται οι πρώτες συμπεριφορές κοινωνικών διακρίσεων και αποκλεισμών, εκεί μπαίνουν οι πρώτες «ταμπέλες» στον άνθρωπο και εκεί διδάσκεται η υπακοή στους αυτοματισμούς, χωρίς να υπάρχει χώρος και τρόπος για να χωρέσει η μοναδικότητα της σκέψης, η φαντασία και  συχνά ακόμα και η  διάνοια του ατόμου.

Υπό αυτή την έννοια μεθοδεύεται η εξομάλυνση των μεταπτώσεων της μάζας, η αποσιώπηση της ατομικής κραυγής και ο αποκλεισμός στο ενδεχόμενο απόκλισης από τη νόρμα. Η αόρατη αυτή βία μεταλλάσσει σιγά σιγά την ανθρώπινη φύση σε ένα αυτοματοποιημένο σύστημα αντανακλαστικών που μετατρέπει τη ζωή σε καθαρή διεκπεραίωση. Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει μπλεχτεί στα γρανάζια αυτής της αόρατης βίας, και το αυτονόητο, που θα ήταν να γνωρίζει τον εαυτό του και την ταυτότητά του, μοιάζει από δύσκολο έως ανέφικτο.

Αυτή η καθημερινή απονεύρωση από τον πραγματικό μας εαυτό, από τις αληθινές μας ανάγκες και από την ουσιαστική μας ταυτότητα, με τον καταναγκασμό σκληρών μέτρων λιτότητας και αμέτρητων υποχρεώσεων παράγουν αισθήματα ματαίωσης, και το άτομο γίνεται σε μηχανάκι αποπληρωμής κατασκευασμένων χρεών, αφού στην παραίσθηση που μας επιβάλλεται το χρέος λειτουργεί ως αόρατη αλυσίδα που μας δεσμεύει, καθορίζει το ποιοι είμαστε, τις επιλογές και τα όνειρά μας. Και όταν το χρέος δεν είναι ατομικό, τότε είναι δημόσιο! Δεν είναι ειρωνεία κάθε νέος Έλληνας που γεννιέται αυτή τη στιγμή να οφείλει απέναντι στο κράτος τουλάχιστον 30.000 ευρώ από κούνιας; 

Ποιος από μας τρομάζει στη βία της πλατείας και των δακρυγόνων, μπροστά στο μακρύ πέπλο της αόρατης πολιτικής βίας της μιντιακής προπαγάνδας, τη βία που γεννάει ο καθημερινός φόβος της απόλυσης, της περικοπής, της αποπληρωμής, της ανεργίας; Σε τέτοιες περιπτώσεις στόχος της βίας είναι η δημιουργία ανθρώπων έτοιμων να δεχτούν τα σχέδια αυτών που δεν πρόκειται να αγγίξει ποτέ η κρίση, μέσο του φόβου που ενίοτε ονομάζεται και «πατριωτικό καθήκον», αλήθεια τι ειρωνεία!

ΖΟΥΜΕ σε σκοτεινές εποχές. Όμως μπροστά στα μάτια μας γράφεται μια νέα ελληνική, ευρωπϊκή και παγκόσμια Ιστορία. Το σύγχρονο αμάρτημα μας που τροφοδοτεί την αόρατη βία είναι ο αποκλεισμός Τι συμβαίνει; Πώς γίνεται ένα σύστημα τόσο καταστροφικό για την οικονομική και κοινωνική ευημερία των ανθρώπων να συνεχίζει να λειτουργεί κάτω από την καθοδήγηση των ελίτ δίχως ουσιαστική αντίσταση; Πώς μπόρεσε να υπερισχύσει ιδεολογικά ο καπιταλισμός της ελεύθερης αγοράς όταν όλα τα δεδομένα είναι εναντίον του; Το προκρούστειο κρεβάτι σχεδιάστηκε για να κάνει τα ανθρώπινα σώματα να προσαρμόζονται στις διαστάσεις του, είτε κόβοντας μέλη του σώματος είτε τεντώνοντάς τα. 

Η ψυχολογία υποστηρίζει πως η γνωστική λειτουργία της ανθρώπινης αντίληψης κατηγοριοποιεί τα πράγματα γύρω μας προκειμένου να τα εξηγήσει και να τα απομνημονεύσει και στο όνομα της διαδικασίας αυτής δημιουργούμε όρια, κόκκινες γραμμές. Οι άνθρωποι και κατ’ επέκταση οι πολιτικοί και οι υπεύθυνοι αυτής την κρίσης έφτιαξαν το δικό τους μυστικό κύκλο «ηθικής» και εκεί μέσα διέπραξαν με τρόπο αόρατο στους πολλούς τα μεγαλύτερα κοινωνικά εγκλήματα για τα οποία δε θα μπορεί ποτέ να τους κρίνει η Ιστορία. 

Σήμερα θα πρέπει να μάθουμε να λειτουργούμε πέρα και πάνω από αυτούς τους αποκλεισμούς, τα κλειστά ολοκληρωτικά συστήματα, να ακούμε τις μειονότητες, τους καταπιεσμένους, τους περιθωριοποιημένους, τους διαφορετικούς ανθρώπους γιατί μέσα σε αυτούς κρύβεται το κομμάτι της χαμένης αξιοπρέπειας όλων μας, ακόμα και των συμβιβασμένων που δεν έχουν φωνή και τρόπο αντίστασης. 

Η απάντηση στη σύγχρονη αόρατη βία δεν είναι και δε θα είναι ποτέ η ορατή βία, αλλά ο ευήκοος νους, η σκέψη που περικλείει τον άλλον ως εαυτόν, η ανθρώπινη επαφή, η επικοινωνία, ο διάλογος, η σύνδεσή μας με τον άνθρωπο και τον κόσμο, ο σεβασμός και η αποδοχή αυτού που δε μπορούμε να αντιληφθούμε ή μας τρομάζει. Μόνο με βήματα πέρα, πάνω  και ενάντια στην ενοχή και το φόβο νικιέται η αόρατη βία.  Κι αυτή είναι μια αληθινή πρόκληση για μας. 



Δεν υπάρχουν σχόλια: