English French German Spain Italian Dutch Russian Portuguese Japanese Korean Arabic Chinese Simplified

11.03.2011

To πείραμα Gedanken

-Αναζητώντας την αλήθεια 
μέσα από την άσκηση της άμεσης Δημοκρατίας-


Ο Κορνήλιος Καστοριάδης έλεγε, "οι σύγχρονες κοινωνίες δεν μπορούν να δώσουν ένα ουσιαστικό νόημα στη ζωή των ανθρώπων. Για να ξαναβρούν τη δημιουργική ορμή που έχουν χάσει, χρειάζεται πρώτα απ' όλα να αναζωογονηθεί στους κόλπους τους το κριτικό και αυτοκριτικό πνεύμα, αυτό που υπήρξε, η πηγή τόσο της δημοκρατίας όσο και της φιλοσοφίας. Γιατί μόνον αυτό το κριτικό πνεύμα καθιστά δυνατή τη ριζική αμφισβήτηση των σημερινών θεσμών και την αναζήτηση νέων μορφών δημοκρατίας, οι οποίες -διαφορετικά από τις υπάρχουσες «φιλελεύθερες ολιγαρχίες»- θα εξασφαλίζουν την ουσιαστική συμμετοχή όλων των πολιτών στην άσκηση της εξουσίας."

Σημείο 1ο: Το δημοψήφισμα είναι μια δημοκρατική διαδικασία, είναι η διατύπωση του εκλογικού σώματος, της βούλησης του λαού μέσω καθολικής μυστικής ψηφοφορίας, είναι μια πράξη άμεσης δημοκρατίας με την οποία μέσω της συναίνεσης του λαού επιζητείται η πολιτική σταθερότητα. Έτσι, αν και πολλές φορές τέθηκε ως πρόταση στο τραπέζι για μια σειρά ζητημάτων, όπως οι Αμερικανικές Βάσεις, το ΝΑΤΟ, η ονομασία των Σκοπίων κ.α., στην ουσία ποτέ δεν πραγματοποιήθηκε.

Ερώτημα 1ο: Πότε είναι η κατάλληλη στιγμή διεξαγωγή ενός δημοψηφίσματος και γιατί μετά από τρεις και πλέον δεκαετίες «δημοκρατίας», η εικόνα είναι πολιτική ανεπάρκεια και κοινωνική ανωριμότητα στο να εκφραστεί άμεσα η δημοκρατία;

Σημείο 2ο: Βάση της διάταξης του 1986 και την αναθεώρηση του 2001, η διεξαγωγή δημοψηφίσματος δεν επιτρέπεται για θέματα που υπάγονται στην αποφασιστική αρμοδιότητα της Βουλής, πρέπει να είναι εθνικό θέμα, μετά από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου, απόφασης της Βουλής και προκήρυξη από τον ίδιο τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ακολουθεί κατάθεση της πρότασης στη Βουλή και ονομαστική ψηφοφορία για την αποδοχή της πράξης, από τα τρία πέμπτα του συνόλου των Βουλευτών, πριν δημοσιευθεί στο Φύλλο της κυβέρνησης.

Ερώτημα 2ο: Μήπως υπάρχει ακόμα έδαφος στη χώρα που γέννησε και έγινε τροφός της άμεσης δημοκρατίας, για περισσότερη δημοκρατία, μέσω της διαμόρφωσης αντιπολιτευτικού δημοψηφίσματος, την εισαγωγή δημοψηφίσματος με την πρωτοβουλία πολιτών και τη συμμετοχή του λαού στη διαμόρφωση των θεμάτων και των ερωτημάτων; Μήπως είναι καιρός να διδαχθούμε όλοι από την αρχή την πράξη της δημοκρατίας; 


To πείραμα Gedanken 

Ας πάρουμε τώρα ένα υποθετικό σενάριο. Θα το ονομάσουμε «Πείραμα Gedanken», ο όρος χρησιμοποιήθηκε από τον Αϊνστάιν για να εκφράζει υποθετικά πειράματα σκέψης προς την αναζήτηση της αλήθειας, που εκτελούνταν από άλλους επιστήμονες. Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι ο Πρωθυπουργός, ως παθιασμένος θιασώτης της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και δεδομένου του ότι το δημοψήφισμα είναι μια πάρα πολύ ακριβή και χρονοβόρα διαδικασία, που προκαλεί φόβους, ανασφάλεια, αστάθεια, απώλεια εμπιστοσύνης ακριβώς τη στιγμή που διεξάγεται, αμέσως μετά από της συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου και το κούρεμα. 

Εμφανίζεται λοιπόν με το i-pad του στη Βουλή και λέει: "στη δημοκρατία, δε μπορεί η γνώμη και η γνώση του ενός ή των ολίγων να γίνεται η γνώμη και η γνώση για όλους. Αφού εδώ και τρείς δεκαετίες πολιτικής προπαγάνδας, διαφθοράς, ψεύδους, κατασπατάλησης της δημόσιας περιουσίας και χρήματος, αδιαφανών πελατειακών σχέσεων και ρουσφετιού, ήρθε η ώρα να ξεβουλώσει το πολιτικό αυτί μας για να ακούσουμε τη φωνή της ελληνικής κοινωνίας, που κραυγάζει στους δρόμους και στις πλατείες τόσους μήνες. Καλώ λοιπόν όλους τους Έλληνες σε ένα Συνεργαστήριο Αλήθειας, στο Δομημένο Δημοκρατικό Διάλογο για τον εντοπισμό των προβλημάτων με νέα ματιά και την επίλυσή τους. Σας καλώ σε μια άμεση δημοκρατία να βρούμε μαζί ποια είναι τα ριζικά προβλήματα του τόπου μας, ώστε να μπορέσουμε να στοχεύσουμε και στην επίλυσή τους"

Ζητά από όλους τους Έλληνες να του στείλουν email, ποιο είναι το πρόβλημα, σύμφωνα με την άποψή του,  την παρούσα στιγμή. Σε όλη τη διαδικασία, του  "Συνεργαστηρίου" αυτού αξιοποιείται η χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή, με ειδικά σχεδιασμένο λογισμικό, που βοηθά την ομάδα να επισπεύσει τη διερεύνηση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των ιδεών. Ο υπολογιστής του χρησιμοποιείται για τη δημιουργία διαφορετικών μορφών αλληλοσυσχέτισης, με στόχο την  κατηγοριοποίηση,  ιεράρχηση και το κριτήριο επίδρασης των ιδεών. Με ελάχιστες κινήσεις ομαδοποιεί τα προβλήματα σε κατηγορίες. Αφού ταξινομηθούν όλες οι ιδέες σε κατηγορίες, οι συμμετέχοντες επιλέγουν τις πιο σημαντικές και με μια καθορισμένη διαδικτυακή ψηφοφορία, ας την πούμε Δίκτυο-δημοψήφισμα, όπου στις οθόνες των υπολογιστών εμφανίζονται ανά δυο τα προβλήματα που επέλεξαν οι ίδιοι οι Έλληνες και  καθορίζεται ποιος παράγοντας επηρεάζει τον άλλο.


Η επιλογή γίνεται με ατομική ψηφοφορία, αφού έχει προηγηθεί η δέσμευση των συμμετεχόντων να συμμετάσχουν ενεργητικά και αυθεντικά σε όλη τη διάρκεια του Συνεργαστηρίου με 5 ιδέες τις οποίες κρίνει ως πιο σημαντικές. Έτσι επιλέγονται οι ιδέες οι οποίες έχουν πάρει τις περισσότερες ψήφους,  ενώ καθ’ όλη τη διαδικασία υπάρχει ένα συντονιστής, (ο Γιώργος επιμένει να είναι ουδέτερος του προβλήματος και γι’ αυτό επιλέγει να είναι Αμερικανός).

Ο στόχος είναι να ιεραρχηθούν τα προβλήματα μέσα από τη συναινετική μεθοδολογία και όπου υπάρχει αβεβαιότητα ή διαφωνία, η ψηφοφορία σταματά από τον ίδιο το συντονιστή,  προκειμένου να υπάρχει διάλογος μέσω ηχητικής κλήσης, όπου ο κάθε συνομιλητής παρουσιάζει που διαφωνεί και καλείται να αναπτύξει τα επιχειρήματα της διαφωνίας του. H συγκεκριμένη διαδικασία διαλόγου χαρακτηρίζεται ως δομημένη (structured dialogue) σε αντίθεση με τον ελεύθερο διάλογο, που συχνά ανταλλάσσουμε ιδέες αλλά δε μπορούμε να ιεραρχήσουμε πια είναι η σημαντικότερη και πως η μια συνδέεται ή αλληλεπιδρά με τις υπόλοιπες.

Έτσι οι "σύνεδροι" εκφράζουν προσωπικές απόψεις κατά πόσο θα ήταν πιο εύκολο να υλοποιηθεί μια ιδέα εάν είχε ήδη υλοποιηθεί κάποια άλλη. Η σχέση αυτή, της επίδρασης της μιας ιδέας στην άλλη, "απελευθερώνει" τους συνέδρους από οποιεσδήποτε προτιμήσεις, προκαταλήψεις,  υπεροψία ή και ρατσισμό και παράγεται γνώση που με τη σειρά της συμβάλει στη συναίνεση.

Ο συντονιστής καθόλη τη διάρκεια του πειράματος, διασφαλίζει ότι όλοι οι σύνεδροι έχουν καταλάβει τη κάθε ιδέα που έχει εκφράστεί έστω κι αν δεν συμφωνούν με αυτές και πόσο θα επεκταθεί ο διάλογος για να είναι η ομάδα έτοιμη να αποφασίσει, παρουσιάζοντας μόνο τις πιο σημαντικές ιδέες, και πάλι ανά δύο μαζί με την ερώτηση συσχετισμού.Η θέση της κάθε ιδέας στο σύστημα, ομάδα δεν διαβαθμίζει την σημασία της, απλά αντανακλά την επίδραση που έχει, έτσι η διαδικασία βοηθά τους συμμετέχοντες να κατανοήσουν τη διάκριση μεταξύ της έννοιας "σημαντικότητα μιας ιδέας", της "ανταγωνιστικής  αξιολόγησής" της αλλά και της "σύγκρισής της σε συνάρτηση με τις άλλες."

Απροσδόκητα για τον πρωθυπουργό,  οι περισσότερες αντιρρήσεις ακούγονται από τους ίδιους τους βουλευτές και τους υπουργούς του, που μέχρι τώρα δεν είχαν το περιθώριο να διαφοροποιηθούν από τη γραμμή του πρωθυπουργού κι έμοιαζαν με καζάνι έτοιμο να εκραγεί αφού το περιθώριο συμμετοχής τους στη δημοκρατία είχε περιοριστεί το τελευταίο διάστημα ανάμεσα στο «ναι» και στο «όχι».  'Ομως επιτέλους, μαθαίνει από πρώτο χέρι, ποια είναι τα ‘ριζικά’ προβλήματα της χώρας και όχι αυτά που του μεταφέρονται από άλλους ως "σημαντικά". Αντιλαμβάνεται λοιπόν από που πρέπει να ξεκινήσει τις συζητήσεις με τους εταίρους μας στην Ευρώπη και ποια "ρίζα" του προβλήματος πρέπει να επιλυθεί για να προχωρήσει έπειτα ο ίδιος στην αντιμετώπιση των άλλων προβλημάτων που προκύπτουν από το αρχικό πρόβλημα.

Το φανταστικό αυτό πείραμα άμεσης δημοκρατίας, όσο κι αν μοιάζει απίθανο στην παρούσα στιγμή, θα ήταν ίσως ένας τρόπος, ώστε το μήνυμα του λαού ή των λαών να φτάσει ψηλότερα, όχι ως απλά ως η άποψη του ενός ή των λίγων, αλλά ως η συλλογική, εξελικτική διαδικασία αναζήτησης της αλήθειας των πολλών που θα έκανε τους πολίτες να νιώθουν ότι η γνώμη τους μετρά ουσιαστικά, ότι συμμετέχουν στις σημαντικές αποφάσεις του τόπου τους και ότι «χτίζουν», πάνω στο σύγχρονο χάος των αποκλεισμών, μια δημοκρατία που προέρχεται από τη δημοσοφία όλων για το καλό όλων. 

Στο «χτίσιμο» αυτής της νέας αλήθειας θα έχουν χωρέσει με το ίδιο μέτρο όλοι,  η φωνή των αγανακτισμένων, των συμβιβασμένων, των αναρχικών, των ανθρώπων της καθημερινής βιοπάλης και της εξουσίας, ανδρών και γυναικών, νέων και γέρων. Αυτό θα ήταν ένα αληθινό ουσιαστικό δημοψήφισμα που θα έδινε τη φωνή και την αξία σε όσους σήμερα μας θέλουμε να σωπάσουμε ή να χωρέσουμε την κραυγή της εποχής μας στο "ναι" ή το "όχι".

Ίσως αυτός να ήταν ένα τρόπος να μπορούμε όλοι μαζί, με συναίνεση και χωρίς προκαταλήψεις να διαπραγματευτούμε από την αρχή το κοινό μας μέλλον, με τις σωστές προταιρεότητες που θα εγγυόνται στα σίγουρα την ελευθερία και την ελπίδα. Αυτό θα ήταν το πραγματικό δημοψίσμα! Γιατί χωρίς διάλογο με το λαό, χωρίς γνώση της αληθινής του βούλησης δε μπορεί να υπάρξει ούτε ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, ούτε ΕΛΠΙΔΑ,  ούτε ΜΕΛΛΟΝ κι αυτό είναι κάτι που θα το μάθουν, όσοι το αγνοούν, πολύ σύντομα.


Y.Γ. Το πείραμα Gedanken πραγματοποιήθηκε πράγματι, από τον καθηγητή Πυρηνικής Φυσικής, Κοινωνικό Επιστήμονα και μελετητή επί 40 χρόνια του Δομημένου Δημοκρατικού Διαλόγου (SSD)Δρ. Αλέξανδρο Χρηστάκη (που ζει σήμερα στη Φιλαδέλφεια των Ηνωμένων Πολιτειών ως πείραμα μικρής κλίμακας, την Κυριακή 30 Οκτωβρίου) όπου μέσω της ηλεκτρονικής σύνδεσης του μια καθορισμένη ώρα με άλλους συνομιλητές, σε διαφορετικά σημεία της γης και με εργαλείο τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και το πρόγραμμα που δημιούργησε ο ίδιος με τους συνεργάτες του το «Γνωσιοσκόπειο», συζητήθηκε επί τρεις συνεχόμενες ώρες, με αυθεντικό και πειθαρχημένο δημοκρατικό διάλογο, τι οδήγησε στην παρούσα οικονομική και κοινωνική κατάσταση στην Ευρώπη τις τελευταίες δυο δεκαετίες. "What continuous critical issues in the last 20 years have culminated to the current European crisis?"  Το συμπέρασμα του υποθετικού αυτού πειράματος έφερε ως υποθετική αιτία και «ρίζα» του κακού, την έλλειψη ηθικής και κανόνων των αγορών και των τραπεζών και την αποτυχία των κυβερνήσεων, στο όνομα των εθνικών τους συμφερόντων και της ευρύτερης παγκοσμιοποίησης της Οικονομίας, να θεσμοθετήσουν το πλαίσιο δράσης και τα όρια Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων και των επενδυτών


[Αλέκο σε ευχαριστώ πολύ για το πείραμα Gendanken, που κατέρριψες τις πραγματικές αποστάσεις και τις διαστάσεις των απόψεων και με δίδαξες ένα νέο τρόπο σκέψης και συζήτησης, αποδεσμευμένο από τις προκαταλήψεις, και τα "θέλω" του "εγώ", το Δοδημένο Δημοκρατικό Διαλόγο, με μοναδικό στόχο την ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ]. 


Σελίδες για επιπλέον προβληματισμό:

1 σχόλιο:

Ανώνυμος είπε...

DEMOSOSPHIA is better than DEMOPSIPHISMA. A model discovered by the people is superior to any model or answer delivered to the people by auticratic elites, wherever they come from, and especially if they are not even native Greeks.