English French German Spain Italian Dutch Russian Portuguese Japanese Korean Arabic Chinese Simplified

3.28.2013

Κύπρος: Η σοφία της απλής λογικής

του Γιάννη Λαούρη
 
Η φιλελεύθερη οικονομία στην οποία ζούμε εγγυάται σε κάθε νομικό πρόσωπο, είτε αυτό είναι ιδιώτης είτε εταιρεία, ελευθερίες στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται την περιουσία και σχεδιάζει και πραγματοποιεί τις δραστηριότητες του. Ο κύριος λόγος για τον οποίο αυτό το σύστημα φαίνεται να λειτουργεί είναι γιατί συνοδεύεται από μηχανισμούς θετικής αλλά και αρνητικής ανατροφοδότησης. Αυτοί οι μηχανισμοί μεριμνούν τόσο για την ανάπτυξη όσο και για τη σταθερότητα του συστήματος. Αφ’ ενός, η θετική ανατροφοδότηση δρα ως κίνητρο για ανάπτυξη όταν οι επιλογές που κάνει είναι πετυχημένες και αποφέρουν περισσότερο κέρδος, μεγένθυνση και επέκταση του συστήματος. Οι λανθασμένες επιλογές, από την άλλη πλευρά, προκαλούν εξασθένιση και σμύκρινση.

Στην περίπτωση που μια επιλογή είναι τελείως λανθασμένη, το σύστημα “πεθαίνει” γιατί απλά δεν είναι λειτουργικό και η αποσύνθεση του απελευθερώνει χώρο και στοιχεία για την ανάπτυξη άλλων συστημάτων. Αυτοί είναι νόμοι που έχουν ισχύ με ακριβώς τον ίδιο τρόπο στη φύση, στην οικονομία ακόμα και στην κοινωνία. Φυσικά, όταν μιλάμε για ανθρώπινα συστήματα έχουμε την επιλογή να επαναπροσδιορίσουμε το στόχο και συνεπώς να αλλάξουμε την παράμετρο που μετρούμε ως επιτυχία. Θα μπορούσε για παράδειγμα να μην βασίζεται στο κέρδος, αλλά σε κάτι άλλο. Στη σημερινή όμως εποχή, ειδικά τα τελευταία μερικά χρόνια, η οικονομική βιωσιμότητα και η μεγιστοποίηση του κέρδους είναι η πλέον αποφασιστική παράμετρος. 
 
Αυτός ο πολύ σύντομος πρόλογος ήταν αναγκαίος για να στηρίξω το επιχειρήμα που θα ακολουθήσει. Η οικονομία σε ολόκληρο τον πλανήτη βασίζεται σήμερα στο πιο πάνω μοντέλο. Αν μια εταιρεία κάνει λανθασμένες επιλογές ή κακές επενδύσεις, οδηγείται στη χρεωκοπία και στην πτώχευση. Οι μετόχοι και οι πιστωτές χάνουν τα λεφτά τους και οι υπαλλήλοι χάνουν τη δουλειά τους. Όλοι έχουμε γίνει μάρτυρες και αρκετοί έχουμε βιώσει την απλή αυτή πραγματικότητα και κανείς δεν αμφισβήτησε την ορθότητα της. Ειδικότερα στην Κύπρο την τελευταία δεκαετία έχουν πτωχεύσει χιλιάδες άνθρωποι και χιλιάδες εταιρείες και δεν αφιερώθηκε ούτε ένα λεπτό τηλεοπτικού χρόνου ή πολιτικής συζήτησης ούτε για τη διερεύνηση των αιτιών, αλλά ούτε και για τη διερεύνηση δυνατοτήτων διάσωσης περιουσιών ή θέσεων εργασίας. Αντιθέτως, ακόμα και αν οι ευθύνες πολλές φορές βαραίνουν το κράτος, η κοινωνία ολόκληρη θεωρεί ότι η εφαρμογή του σκληρού νόμου της φύσης που απαιτεί την επιβίωση των δυνατών και ισχυρών πρέπει να αφήνεται να λειτουργεί χωρίς παρέμβαση.
 

Αν λοιπόν ο πιο πάνω ο νόμος της φύσης ισχύει για όλα και όλους, πως μπορεί να εξαιρούνται για παράδειγμα οι τράπεζες ή η κυβέρνηση της Κύπρου; Ας γίνουμε πιο συγκεκριμένοι. Θα ήθελα να μας δώσει κάποιος ένα επιχείρημα (που να βασίζεται στην πιο πάνω λογική), γιατί θα πρέπει ο απλός πολίτης, που εργάζεται σκληρά για να ζήσει, που είναι υποταγμένος στους πιο πάνω νόμους, να κάνει την παραμικρή θυσία για να σώσει μια ιδιωτική τράπεζα που έκανε επικύνδυνες επενδύσεις ή την κυβέρνηση (ως ένα μεγάλο εργοδότη) που λειτουργεί με υπεράριθμους και ακριβοπληρωμένους υπαλλήλους (περίπου 4 φορές περισσότερους από όσους χρειάζεται και με μισθούς 4 φορές μεγαλύτερους σε σχέση με τον απλό εργαζόμενο). Μήπως επειδή όλοι αυτοί αξίζουν ή προσφέρουν περισσότερα; Μήπως γιατί έτσι θα βοηθήσουμε τους νέους να βρουν δουλειά; Μήπως γιατί αυτοί έχουν διοριστεί σε αυτές τις δια βίου μόνιμες θέσεις αξιοκρατικά; Μήπως γιατί όταν δεν είναι παραγωγικοί τιμωρούνται με τον ίδιο τρόπο που τιμωρούνται όλοι οι υπόλοιποι; Μήπως γιατί όταν τους είπαν να συμμετάσχουν στη διάσωση της οικονομίας βγήκαν στους δρόμους και διαδήλωναν υπέρ του να θυσιάσουν 4-5 μισθούς;

Επειδή τίποτε από τα πιο πάνω δεν μπορεί να απαντηθεί με ένα απλό ναι και επειδή και εμείς οι υπόλοιποι δεν πιστεύουμε ότι θα πρέπει να καταστραφούμε τελείως για να αφυπνιστούμε, αλλά και επειδή με όλη την ειλικρίνεια δεν θέλουμε πλέον να μας περνούν οι λεγόμενοι πλούσιοι ή οι λεγόμενοι πολιτικοί ούτε για δεδομένους ούτε για ηλίθιους, απαιτούμε την εφαρμογή των ίδιων νόμων και λύσεων που να μπορούν να σταθούν στην απλή λογική.

Τόσο η κυβέρνηση ως εργοδότης, όσο και η τράπεζα ως ιδιωτική επιχείρηση πρέπει να αφεθούν στα γρανάζια των νόμων της φύσης ώστε να βρούν την ισορροπία τους. Απλά θα πρέπει να εφαρμόσουν τους ίδιους νόμους στους οποίους υπόκεινται όλοι οι άλλοι. Να πουλήσουν τις περιουσίες τους, να δανειστούν, να προσκαλέσουν συνέταιρους να επενδύσουν, να απολύσουν προσωπικό, να μειώσουν μισθούς. Καμιά, μα απολύτως καμιά δικαιολογία για όποιαδήποτε άλλη προσέγγιση δεν στέκει στην σοφία της απλής λογικής.
 
Τώρα όσον αφορά τα προβλήματα της δικής μας κοινωνίας γενικότερα, αυτό είναι ένα ξεχωριστό θέμα το οποίο θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε ξεχωριστά και παράλληλα. Εδώ επίσης θα πρέπει να επικρατήσει η απλή λογική η οποία μας λέει ότι αυτούς τους οποίους επί χρόνια επιλέγαμε και εμπιστευτήκαμε να διαχειρίζονται τα κοινά ενώ εμείς εργαζόμαστε για την επιβίωση και ευημερία, ενώ εμείς και τα παιδιά μας υπηρετούμε το στρατό, ενώ πληρώνουμε άμυνα, φόρους, ΦΠΑ, κοινωνικές ασφαλίσεις και τόσα άλλα χωρίς να διαμαρτυρόμαστε αν παίρνουμε αυτό που μας αναλογεί, αυτοί δανείζονται ανεπιστρεπτεί τα λεφτά μας για να ακριβοπληρώνουν τους εαυτούς τους. Συνεπώς, κατ’ αρχή απαιτούμε όπως δημιουργηθούν μηχανισμοί για διάλογο με όλο τον κόσμο με στόχο να ανακαλύψουμε ένα νέο σύστημα διακυβέρνησης. Όσον αφορά την αντιμετώπιση της γενικότερης οικονομικής κρίσης, και με σαφήνεια εξαιρούμε την κυβέρνηση και τον τραπεζικό τομέα, τότε όλοι μας θα πρέπει να αποδεκτούμε θυσίες ανάλογα με τις δυνατότητες του καθενός για να σώσουμε την πατρίδα μας.

Στην περίπτωση που κάποιος δεν αντιλήφθηκε ακριβώς την πρόταση, την επαναλαβάνω με μεγαλύτερη σαφήνεια. Πρώτον, οι μισθοί και θέσεις εργασίας των τραπεζών και της κυβέρνησης δεν είναι θέμα που αφορά όλους αλλά κατά προτεραιότητα αυτούς. Δεύτερον, το οικονομικό πρόβλημα της Κύπρου αφορά ολους και όλοι θα πρέπει να καλεστούμε να συνεισφέρουμε. Τρίτον, η εμπιστοσύνη μας προς το σύστημα και τους πολιτικούς δεν έχει πληγωθεί όπως λέγεται συχνά κατά τα τελευταία χρόνια, αλλά έχει τελείως εξανεμιστεί. Συνεπώς απαιτούμε πλατειά και ανοικτή συζήτηση με στόχο να εφεύρουμε ένα νέο σύστημα δίκαιης και αποτελεσματικής διακυβέρνησης.
 

Δεν υπάρχουν σχόλια: